null

Laureatki / komiks. Wanda Hagedorn, Ola Szmida „Twarz, brzuch, głowa”

Drukuj otwiera się w nowej karcie
Młoda kobieta czyta komiks "Twarz, brzuch, głowa" siedząc na schodach pomalowanych w kolorowe rysunki z postaciami kobiet i mężczyzn
Zaczytana Warszawa

Pierwszymi laureatkami Nagrody Literackiej w kategorii komiks i powieść graficzna zostały Wanda Hagedorn (autorka znana wcześniej z głośnego komiksu „Totalnie nie nostalgia” i Ola Szmida (twórczyni ilustracji, rysowniczka, animatorka). Jury za najlepszą publikację 2021 roku uznało ich książkę „Twarz, brzuch, głowa” wydaną przez Kulturę Gniewu.

Anna Kramek-Klicka i Karolina Szymaniak tak uzasadniają wybór jury w laudacji:

O tym, jak wykorzystać i twórczo przetworzyć intymne doświadczenie zrodzone z gniewu, opowiada memuar graficzny Wandy Hagedorn i Oli Szmidy. „Twarz, brzuch, głowa” (komiks wydawnictwa Kultura Gniewu) to opowieść wyrastająca z doświadczenia autobiograficznego Wandy Hagedorn, ale nie autobiografia. To odważna, bezkompromisowa, ale i ironiczna historia, napisana z perspektywy dojrzałej kobiety (tak, sześćdziesięcioletnia kobieta może być bohaterką komiksu!). Jest to w dodatku feministyczna, opatrzona cytatami i nawiązaniami do poglądów czołowych filozofek feminizmu, opowieść o dojrzewaniu do  radykalizmu, zapis własnych zmagań z opresyjnymi wzorami kultury i - przede wszystkim – historia ukobiecania - trwającego całe życie procesu społecznej tresury do bycia kobietą. Opowieść o tym, co z ciałem (twarzą i brzuchem)  oraz głową kobiety robił i robi patriarchat - najpierw w Polsce, potem w Australii.

Siłą tej obszernej opowieści jest gniew, ale i dystans, które pozwalają autorce postawić też pytania o jej własną pozycję, przywilej bycia kobietą z pierwszego świata czy współudział w systemie opresji. Hagedorf potrafi spojrzeć krytycznie i autoironicznie na własne neurozy (“i od kiedy radykalne feministki przejmują się zmarszczkami?”), swoje zaangażowania i role społeczne.

Jednak memuar „Twarz, brzuch, głowa” to nie tylko w warstwie tekstowej, ale i wizualnej przebijanie złogów tego, jak kobiety były i są nadal prezentowane – począwszy od ironicznego  „przechwycenia różu”, o czym świadczy różowa okładka komiksu, po dynamiczną, zaczepną  kreskę i oszczędną paletę kolorystyczną wewnątrz, zastosowaną przez Olę Szmidę, która –  jak podkreśla – nie rysuje kobiet z okładek, lecz żywe, organiczne postacie. Prywatna rewolta Hagedorn, z którą świetnie współgrają przemyślane rysunki Szmidy, wychodzi tym samym poza doświadczenie osobiste, stawia pytanie o totalną rewoltę kobiet.

Za śmiałość, bezkompromisowość, radykalizm treści i formy, za wykorzystanie komiksu jako elastycznego medium do prezentowania eseistycznych zagadnień nagradzamy Wandę Hagedorn i Olę Szmidę.

Zachęcamy do lektury. Książki nagrodzonych oraz wszystkich nominowanych są dostępne w warszawskich bibliotekach publicznych.