null

Walczący w obronie godności człowieka

Drukuj otwiera się w nowej karcie

W Europejskim Dniu Pamięci o Sprawiedliwych (6 marca) Dom Spotkań z Historią ogłosił nazwiska osób, które dołączą do grona uhonorowanych tytułem Sprawiedliwego. Otrzymają go: Mosze Bejski, Bronisław Geremek, Wilhelm Hosenfeld, Antonina i Jan Żabińscy.

W tym roku obchodzimy 10. rocznicę ustanowienia Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych przez Parlament Europejski oraz 9. rocznicę założenia warszawskiego Ogrodu Sprawiedliwych.   Uroczystość upamiętniająca Sprawiedliwych w warszawskim Ogrodzie Sprawiedliwych odbędzie się we wrześniu.

Sprawiedliwi to ci, którzy występowali w obronie godności człowieka w czasach wojen i zbrodni w XX i XXI wieku. Tytuł przyznawany jest pośmiertnie osobom, które spośród zgłaszanych co roku kandydatur wybiera Komitet Ogrodu Sprawiedliwych. W jego skład wchodzą wybitne osobistości ze świata edukacji, kultury oraz przedstawiciele i przedstawicielki organizacji pozarządowych.

Tegoroczni uhonorowani

Mosze Bejski (1920–2007) — izraelski prawnik, sędzia i przewodniczący Komisji Sprawiedliwych izraelskiego Instytutu Yad Vashem, inicjator Ogrodów Sprawiedliwych w Jerozolimie oraz współtwórca definicji „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Urodził się w Działoszycach, był więźniem obozu w Płaszowie. Po wojnie wyemigrował z rodziną do Palestyny. Zeznawał jako świadek na procesie Eichmanna i stał się jednym z czołowych uczestników narodowej debaty dotyczącej pamięci o Zagładzie. W 1970 został mianowany drugim, po sędzim Sądu Najwyższego Mosze Landau, przewodniczącym Komisji ds. Sprawiedliwych w Instytucie Yad Vashem, i pozostał na tym stanowisku przez ćwierć wieku. W tym czasie prawie osiemnaście tysięcy osób zostaje wyróżnionych tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. To dla upamiętnienia ich czynów posadzone zostały drzewa w alei w Yad Vashem.

Bronisław Geremek (1932–2008) — historyk, Minister Spraw Zagranicznych RP, kawaler Orderu Orła Białego, laureat Nagrody Karola Wielkiego, współtwórca pokojowej transformacji Polski dążącej do demokracji. W latach 80. był głównym architektem geopolitycznej strategii środowisk solidarnościowych, przyczyniając się do umiędzynarodowienia polskiej walki o wolność. Od 1989 roku, dzięki rozległej znajomości czołowych osobistości świata polityki i środowisk opiniotwórczych, działał na rzecz umocnienia pozycji wolnej Polski na arenie międzynarodowej oraz utorowania drogi do członkostwa w NATO i Unii Europejskiej. W listopadzie 2021 roku Senat Rzeczypospolitej Polskiej podjął uchwalę o ustanowieniu roku 2022 Rokiem Bronisława Geremka.

Wilhelm Hosenfeld (1895–1952) — żołnierz Wehrmachtu odznaczony tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za pomoc Polakom i polskim Żydom w czasie okupacji. Podczas II wojny światowej był komendantem oflagu dla jeńców polskich w Pabianicach, następnie służył na tyłach armii w Węgrowie i Warszawie. Początkowo był zwolennikiem Hitlera, jednak z upływem czasu narastał jego sprzeciw wobec terroru i nazistowskiej polityki. Kluczowym momentem było zetknięcie z przemocą stosowaną wobec polskich jeńców wojennych w Pabianicach. 17 stycznia 1945 Wilhelm Hosenfeld trafił do radzieckiej niewoli. Skazany na śmierć i amnestionowany, zmarł w obozie pracy przymusowej pod Stalingradem.

Antonina (1908–1971) i Jan (1897–1974) Żabińscy — Jan był założycielem i dyrektorem warszawskiego Ogrodu Zoologicznego. W czasie okupacji małżeństwo Żabińskich działało na wielu polach konspiracji, a ze swojego domu na terenie zniszczonego zoo uczynili azyl, w którym schronienie znaleźli ludzie i zwierzęta. W spisanych po wojnie Świadectwach Prawdy Ocalonych możemy przeczytać o niezwykłym oddaniu, odwadze i skromności dawnych gospodarzy warszawskiego zoo. Podczas wojny przez ich dom przewinęło się 300 osób pochodzenia żydowskiego. Za okazaną pomoc Jan i Antonina Żabińscy zostali uhonorowani tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

Więcej informacji na temat Sprawiedliwych 2022 znaleźć można na stronie Domu Spotkań z Historią.

materiały Domu Spotkań z Historią/Fot. Israel Government Press Office
Zobacz galerię (4 zdjęć)
Czarno-białe zdjęcie Bronisława Geremka z profilu, z cieniem padającym na białą ścianę
Zdjęcie czarno-białe: Antonina i Jan Żabińscy siedzą na ławce i karmią ptaka, którego trzyma w dłoniach Jan Żabiński
Czarno-białe zdjęcie Wilhelma Hosenfelda w mundurze wojskowym